Zonder liefde

RECENSIE

De nieuwe roman van Stefan Brijs kwam 17 september uit en als een groot, doch nieuwe, fan bestelde ik dit boek vooruit. Niet geheel zonder slag of stoot arriveerde het de dinsdag van uitgave voor mijn deur. Niet in de handen van de postbezorger, maar in die van de vorige bewoner van mijn woning. De zeer actieve verhuisservice van PostNL had mijn pakket bij hem afgeleverd. Vriendelijkheid is niet vreemd in deze wereld. En zo ook niet in de wereld van deze nieuwe roman. Brijs vertelt het verhaal van Paul. Eind de twintig en net verlaten door zijn vrouw, tuurt Paul de meeste avonden op de bank voor zich uit met zijn labrador op schoot. In de bioscoop, eentje voor echte filmliehebbers, komt hij Ava tegen. Een niet romantisch verhaal begint.

'Zonder liefde' is een wat letterlijke titel. Paul en Ava worden vrienden, of eigenlijk meer geliefden die het bed niet delen. Zij spendeert veel avonden en nachten in zijn woning, waar ze geniet van de veiligheid en rust, Paul geniet vooral van het gezelschap. Ava is een romanticus die passie wil, Paul weet eigenlijk niet zo goed wat hij wil. In korte gesprekken tussen de twee en uitweidingen van Paul zijn gedachten ontwikkelt de dynamiek zich gedurende het verhaal. Hiermee is dit boek naar mijn idee een echt Nederlands boek: het plot draait om het leven van gewone mensen, niets bijzonder gebeurt. De ontwikkeling van de personages staan centraal, waarbij we vooral tot de conclusie komen dat mensen niet echt kunnen veranderen. We bevinden ons in het hoofd van een man die, ach, niet zo bijzonder is en eigenlijk zijn leven niet zo goed begrijpt. We zetten daar tegenover een vrouw die impulsief is, wat verslonst van tijd tot tijd, maar een toch een succesvoller leven lijkt te leiden dan de man. Daarmee is deze roman geen typische 'Brijs' naar mijn beleving. Zijn andere boeken hebben een ingewikkelder plot, zijn mysterieuzer en een groter avontuur voor de lezer. Dit boek was, ondanks goed geschreven, wat vlak vergeleken met zijn eerdere werk.

Op zichzelf staand is het boek sterk. De twee personages zijn tegenpolen in de liefde en dat zorgt voor wrijving. Het boek introduceert personages die in weinig woorden veel diepgang krijgen en de lezer prikkelen. Een rare vader, een rare moeder en een nog gekkere geliefde: ze lijken allemaal een eigen verhaallijn waard te zijn. De vrouwen die Paul ontmoet worden in weinig woorden, maar met precies de juiste details omschreven, waardoor ik ze levendig voor me kon zien. In een vlot tempo, het boek is maar 222 pagina's lang, gebeuren er heftige dingen die naar de achtergrond verdwijnen, waarbij de beleving van Paul en Ava voorop staat. Kleine hints verwerkt Brijs is zijn boek: de verwijzing naar zijn eerdere werk over Neel Doff, waarin zijn motivatie om over haar te schrijven draait rondom haar oude villa in zijn woonplaats. Paul die vertelt dat Neel Doff in zijn geboorteplaats heeft gewoond en dit als soort openingszin lijkt te gebruiken. Brijs zijn persoonlijke literaire opvattingen, waarbij het algemene kennis lijkt dat het boek 'De kleine prins' belachelijk is. Een voorkeur voor filmhuisfilms en tegelijkertijd bevestigt hij dat hier eigenlijk alleen heel suf publiek naartoe komt. De subtiele humor maakt het lezen aangenaam. Wat nooit een probleem is bij Brijs, zijn boeken lezen zeer vlot en zonder onnodige verhaaltechnieken die het lezen moeilijker maken. Dat geldt ook voor dit boek, ondanks de wat dunnere inhoud, leest het als een trein. 

Brijs lijkt met dit boek ons een kijkje in de wereld van twee vreemden te willen geven. 'Hier' zegt hij, 'dit zijn twee mensen die je niet kent en nu gaan leren kennen.' Maken ze iets bijzonders mee? Niet echt. Verandert hun leven drastisch? Niet echt. Het boek is een episode uit het leven van twee mensen. Zoals het leven is, geen begin en eind, maar fasen die vaag in elkaar lijken te over te gaan en mensen die, ook al lijkt het even anders, gewoon zichzelf blijven.

Zine making

06-12-2019

De afgelopen weken is het stil op Willekeurige Korte Verhalen en dat komt omdat ik door iets anders dan schrijven geïnspireerd was. Of eigenlijk: ben. In augustus kwam ik in aanraking met het concept van een 'zine' (spreek uit als 'zien'). Een zine is een eenmalig, klein magazine dat zich vooral richt op kunst, vorm en taal. Dat klinkt...

Romans bevatten soms bepaalde wijsheden die uitgesproken worden omdat het personage iemand is die graag feitjes deelt of diep nadenkt. Je weet nooit helemaal hoe betrouwbaar die feitjes dan zijn en toch onthoud je ze als waarheid. Zo las ik laatst in een boek, ik weet natuurljk niet meer welke (want zo gaan die dingen) dat mensen die van literatuur...